Maximale snelheid 30 km/u en de beleving van de stedelijke soundscape
Steeds meer Nederlandse gemeenten voeren op stedelijke wegen een maximale snelheid van 30 km/u in. De discussie daarover draait vooral om verkeersveiligheid. Gemeenten wijzen daarnaast op minder verkeerslawaai, meer ruimte voor wandelen en fietsen en een betere luchtkwaliteit.
Nieuw onderzoek richt de aandacht op een minder bekend aspect: hoe verkeerssnelheid samenhangt met de beleving van de totale stedelijke geluidsomgeving. Het gaat dus niet alleen om het aantal decibellen, maar ook om de kwaliteit van de zogeheten soundscape.
| Verkeersgeluid en soundscape

Bij 30 km/u ervaren deelnemers de omgeving als aangenamer
De deelnemers beoordeelden de geluidsomgeving bij 30 km/u als aangenamer dan bij 50 km/u. Ook kwam de omgeving bij de lagere snelheid minder druk of gebeurtenisrijk over. Het soort omgevingsgeluid bepaalde daarnaast sterk hoe zij de omgeving beleefden.
Onderzoekers van de Technische Universität Berlin onderzochten dit bij 34 deelnemers. De studie verscheen op 6 oktober 2026 in het wetenschappelijke tijdschrift npj Acoustics, onderdeel van Nature Portfolio.
Verkeer in een virtueel stadspark
Met een virtualrealitybril en hoofdtelefoon beleefden de deelnemers een nagebootst stedelijk groengebied. Op ongeveer twintig meter afstand lag een tweebaansweg. De onderzoekers lieten het verkeer daar met 30 of 50 kilometer per uur rijden.
Ze combineerden het verkeersgeluid met drie verschillende geluidsomgevingen: geluiden van menselijke activiteiten, wind en vogelgeluiden.
De onderzoekers noemen geluiden van menselijke activiteiten antropofone geluiden. ‘Antropofoon’ komt van het Griekse anthropos, dat ‘mens’ betekent.
Wind valt onder geofone geluiden. Het woorddeel ‘geo’ betekent ‘aarde’, zoals ook gebruikt in geografie en geologie. Geofone geluiden zijn natuurlijke geluiden uit de omgeving, zoals wind, regen en stromend water.
Vogelgeluiden behoren tot de biofone geluiden. Bios betekent in het Grieks ‘leven’. Hieronder vallen geluiden van levende organismen, zoals vogels, insecten en andere dieren. Het woorddeel ‘foon’ gaat terug op het Griekse phōnē, dat ‘stem’ of ‘geluid’ betekent.
Soundscape gaat over meer dan geluidsniveau
Met soundscape bedoelen onderzoekers de geluidsomgeving zoals mensen die waarnemen, ervaren en beoordelen. Niet alleen de sterkte van het geluid telt. Ook het soort geluid, de combinatie van geluiden en de betekenis die mensen eraan geven spelen een rol.
De deelnemers beoordeelden daarom niet alleen hoe aangenaam de omgeving klonk. Ze gaven ook aan hoeveel activiteit zij in de omgeving waarnamen. Binnen soundscape-onderzoek heet die dimensie ‘eventfulness’.
De verkeerssituatie had vooral invloed op de aangenaamheid. Het soort omgevingsgeluid bepaalde relatief sterker hoeveel activiteit de deelnemers in de omgeving waarnamen.
Vogelgeluiden maken het verschil
Opvallend was de beoordeling van de omgeving met vogelgeluiden. De deelnemers vonden die bij zowel 30 als 50 km/u het aangenaamst.
Dat verschil valt niet eenvoudig te verklaren door een lager geluidsniveau. Bij 30 km/u lag het geluidsniveau van de omgeving met vogelgeluiden zelfs hoger dan dat van de omgeving met windgeluid. Bij 50 km/u lagen de geluidsniveaus van de verschillende omgevingen dichter bij elkaar. Toch bleef de omgeving met vogelgeluiden het aangenaamst.
Juist dat maakt de uitkomst interessant. Het geluidsniveau alleen voorspelt niet hoe prettig mensen een omgeving vinden. Ook het karakter van de aanwezige geluiden speelt een rol. Dat sluit aan bij eerder onderzoek naar natuurgeluiden in stadsparken en bij water. Daaruit bleek dat wind en regen vooral kalmerend werkten, terwijl geluiden van vogels, kikkers en insecten juist de energie en aangenaamheid van de luisterervaring verhoogden.
De onderzoekers van de nieuwe studie denken dat vogelgeluiden er mogelijk voor zorgen dat verkeersgeluid minder op de voorgrond treedt in de totale beleving. Ze benadrukken wel dat hun onderzoek dat mechanisme niet rechtstreeks heeft getest. Die verklaring blijft daarom voorlopig een hypothese.
Geluidsniveau alleen vertelt niet hoe een plek klinkt
Bij de beoordeling van omgevingsgeluid ligt traditioneel veel nadruk op het aantal decibellen, bijvoorbeeld uitgedrukt als het gemiddelde A-gewogen geluidsniveau. Bij die A-weging telt mee dat het menselijk oor niet voor alle frequenties even gevoelig is. Zulke maten zijn belangrijk om de geluidsbelasting vast te leggen, maar vertellen niet volledig hoe mensen een plek beleven.
Ook uit onderzoek naar omgevingsgeluid en gezondheid blijkt dat het aantal decibellen niet alles verklaart. De geluidsbron en het karakter van het geluid spelen bijvoorbeeld ook een rol bij de hinder die mensen ervaren.
Een park waarin verkeer, wind en vogels hoorbaar zijn, kan daarom heel anders worden ervaren dan een omgeving met een vergelijkbaar gemiddeld geluidsniveau waarin vooral verkeersgeluid domineert.
Ook in dit experiment maakte de samenstelling van het geluid verschil. Niet alleen de verkeerssituatie, maar ook het type omgevingsgeluid beïnvloedde de beoordeling van de virtuele omgeving.
Voor steden kan dat aanleiding zijn om bij de beoordeling van de akoestische gevolgen van verkeersmaatregelen niet alleen naar het aantal decibellen te kijken, maar ook naar hoe de totale geluidsomgeving wordt beleefd.
Geen aantoonbaar verschil in mentale belasting
De onderzoekers keken ook naar mentale belasting. De deelnemers voerden daarvoor een geheugentaak uit. Ze kregen achter elkaar letters te zien en moesten aangeven of een letter dezelfde was als de letter die twee posities eerder verscheen.
Na de taak beoordeelden de deelnemers hoeveel mentale belasting ze hadden ervaren. Die belasting lag gemiddeld iets hoger bij 50 km/u dan bij 30 km/u. Het verschil was echter niet statistisch significant.
Het onderzoek geeft daarom geen overtuigend bewijs dat de 50-km/u-situatie meer mentale belasting veroorzaakte.
Verschil komt niet alleen door de snelheid
In de simulatie betekende 30 km/u ook dat er minder auto’s per minuut passeerden. De onderzoekers hielden namelijk dezelfde gemiddelde afstand tussen de auto’s aan. Daardoor kwamen bij 30 km/u gemiddeld 27 auto’s per minuut voorbij en bij 50 km/u 45.
De onderzoekers kunnen daarom niet precies vaststellen of de prettigere beleving vooral kwam door de lagere snelheid, door het kleinere aantal passages of door de combinatie daarvan. Ook het totale geluidsniveau verschilde tussen beide verkeerssituaties.
Bovendien vond het onderzoek plaats in een virtuele omgeving met 34 deelnemers. Verder onderzoek moet uitwijzen of de resultaten ook in echte straten en parken optreden.
Soundscape voegt een dimensie toe aan het debat over 30 km/u
Het onderzoek bewijst dus niet dat het invoeren van 30 km/u automatisch een betere stedelijke soundscape oplevert. Verkeersintensiteit, wegdek, type voertuigen, bebouwing en alle andere geluiden in de omgeving spelen eveneens een rol.
Toch voegt de studie iets toe aan de discussie over 30 km/u. Een lagere verkeerssnelheid ging in dit experiment niet alleen samen met andere akoestische eigenschappen van het verkeersgeluid. De deelnemers beleefden de hele geluidsomgeving ook anders.
Voor steden kan dat aanleiding zijn om bij de akoestische beoordeling van verkeersmaatregelen breder te kijken dan alleen naar geluidsniveaus. Minder dominant verkeersgeluid in combinatie met groen en natuurlijke geluiden kan een andere soundscape opleveren dan een omgeving waarin verkeersgeluid overheerst.
Vooral de uitkomst met vogelgeluiden laat zien waarom die bredere blik interessant is. Een prettige geluidsomgeving hoeft niet per definitie de stilste geluidsomgeving te zijn.
Bronnen
Meier, N., Fontaine, K. & Fiebig, A. Influence of traffic speed and acoustic environment on perception and perceived workload in virtual reality. npj Acoustics 2, 41 (2026). DOI: 10.1038/s44384-026-00073-6. Studie in npj Acoustics
Gemeente Amsterdam. 30 km/u in de stad
Gemeente Utrecht. Straten 30 kilometer per uur maken
Gemeente Rotterdam. 30 km/u in Rotterdam
Gemeente Den Haag. Van 50 naar 30 kilometer per uur
Gemeente Den Haag. Straten opnieuw inrichten
Geef een reactie